Međunarodni dan borbe protiv peščanih i prašnjavih oluja: Klimatske promene i degradacija zemljišta povećavaju rizike

Ujedinjene nacije danas obeležavaju Međunarodni dan borbe protiv peščanih i prašnjavih oluja, koji je ustanovljen 2023. godine sa ciljem podizanja svesti o posledicama ovih pojava i podsticanja međunarodne saradnje kako bi se smanjila njihova učestalost i intenzitet.

Iako su ovakve oluje deo prirodnih procesa na Zemlji, ljudske aktivnosti poput krčenja šuma, prekomerne ispaše, neodrživog upravljanja zemljištem i prekomerne potrošnje vode doprinose njihovom češćem pojavljivanju. Klimatske promene dodatno pojačavaju ove rizike kroz sve češće suše i ekstremne temperature.

Kako navode iz UNEP-a, u određenim područjima količina pustinjske prašine udvostručila se tokom 20. veka, povećavajući mogućnost nastanka velikih oluja.

Ove pojave pogađaju zajednice širom sveta – od podsaharske Afrike i Bliskog istoka do severne Kine i Australije. Posledice su posebno izražene u poljoprivredi, industriji i zdravstvu. Samo u severnoj Kini, peščane i prašnjave oluje izazvale su ekonomske gubitke od gotovo milijardu dolara u periodu od tri godine.

Prašina koju vetar prenosi predstavlja ozbiljan rizik po zdravlje ljudi. Oko 40 odsto aerosola u najnižim slojevima Zemljine atmosfere čine čestice prašine, koje mogu izazvati respiratorne probleme poput astme i upale pluća. Sitnije čestice mogu prodreti u krvotok i uticati na različite organe, a procene iz 2014. godine ukazuju da je izloženost česticama prašine povezana sa oko 400.000 prevremenih smrti.

Osim uticaja na zdravlje, peščane i prašnjave oluje uništavaju useve, ugrožavaju stoku, oštećuju mašine i infrastrukturu i dovode do poremećaja u saobraćaju.

UNEP ističe da se rizici mogu smanjiti obnovom degradiranih zemljišta, racionalnijim korišćenjem vode, zaštitom površinskog sloja zemljišta i povećanjem biljnog pokrivača. Generalna skupština UN proglasila je period 2025–2034. godinom Decenije za borbu protiv peščanih i prašnjavih oluja, čiji je cilj jačanje prevencije, obnove zemljišta i otpornosti zajednica širom sveta.

Energetski portal