Gotovo 35.000 tona nezakonito zakopanog otpada u Lici – još se traži model sanacije

Slučaj nezakonitog odlaganja velikih količina otpada na više lokacija u Hrvatskoj predmet je istrage od februara 2025. godine, kada je USKOK objavio informacije o nezakonitim aktivnostima na području Varaždina, Gospića i Benkovca. U centru pažnje sada se našao Gospić, nakon što je USKOK početkom avgusta, zbog velikog interesa javnosti, omogućio uvid u rezultate veštačenja za lokaciju bivšeg industrijskog kompleksa PPK „Velebit“ (Poljoprivredno-prehrambeni kombinat).

Kako se navodi u saopštenjima, veštačenjem je utvrđeno da deo otpada ima opasna, odnosno ekotoksična svojstva, dok su u zemljištu zabeležene izrazito povišene koncentracije pojedinih metala. U podzemnim vodama nizvodno od lokacije pronađena su i PFAS jedinjenja, a nalazi ukazuju na degradaciju tla i nepovratno uništenje dela staništa na zahvaćenom području.

Prema informacijama Fonda za zaštitu okoliša i energetsku učinkovitost, najzahtevniji deo sanacije u Gospiću odnosi se na gotovo 35.000 tona otpada zakopanog na površini od oko dva hektara, pri čemu ova količina ne obuhvata i dodatni otpad koji je odlagan na površini lokacije. Tom prilikom Fond je saopštio da ispituje mogućnosti kod operatera odlagališta opasnog otpada u Evropskoj uniji, kao i opciju trajnog zbrinjavanja u zatvorenim bivšim rudnicima soli.

Nakon objavljivanja nalaza istraživanja koje je objavio USKOK usledio je talas reakcija građana, političkih predstavnika i nadležnih institucija, dok se ponovo otvorilo i pitanje odgovornosti za višegodišnje odlaganje otpada i sanaciju lokacije.

Ministarstvo zaštite okoliša i zelene tranzicije Hrvatske saopštilo je da će država obezbediti sanaciju, dok odgovornost za nezakonite aktivnosti treba da utvrde nadležni organi, navodi se u saopštenju. Iz Ministarstva zaštite okoliša i zelene tranzicije naveli su da ni Ministarstvo ni Fond za zaštitu okoliša i energetsku učinkovitost nisu učestvovali u izdavanju dozvola za ovu lokaciju, niti su nadležni za sprovođenje inspekcijskog nadzora, zbog čega, kako ističu, nisu imali kontinuiran uvid u dešavanja na terenu.

Prema navodima USKOK-a, sumnja se da je od početka 2022. do kraja septembra 2024. uvožen mleveni plastični i drugi mešoviti otpad od dobavljača iz Slovenije i Italije, dok je medicinski i drugi mešoviti otpad dopreman od dobavljača iz Hrvatske. Otpad je potom, kako se sumnja, zakopavan u tlo i nepropisno odlagan na otvorenim površinama, iako se navodi da je bilo poznato da odlagalište kraj Gospića nema važeću dozvolu za upravljanje otpadom, kao i da takvo odlaganje može ugroziti kvalitet tla, šume, poljoprivredno zemljište i vode, kao i zdravlje okolnog stanovništva.

Energetski portal