Šuma na 20 kvadranih metara – kako funkcionišu džepne šume

Da li je moguće napraviti šumu na prostoru veličine prosečnog dnevnog boravka i to u urbanom području?

Na ono na šta smo navikli jeste da šume, koje se prostiru dokle nam seže pogled, viđamo na putovanjima, dok u urbanim sredinama zelenilo dolazi u kontrolisanim oblicima — drvo na razmaku, pokošena trava i oblikovano žbunje. Ali šta se dešava kada se prirodi dozvoli da ponovo postane gusta, raznovrsna i slobodna, čak i na vrlo maloj urbanoj površini?

Potražila sam odgovor i došla do zanimljivih informacija. Pocket forest, odnosno džepna šuma, pojam je koji polako postaje poznat u svetu. Definiše se kao skup drveća i žbunja zasađenih veoma blizu jedno drugom na malom prostoru. Na svega 20 kvadratnih metara može da se stvori čitav mali ekosistem koji može da obuhvati i više od 50 različitih biljnih vrsta.

Preporuke koje sam pronašla govore da postoji velika sloboda izbora prilikom sadnje — uz informisanje o tome koje biljke odgovaraju određenom području, odnosno koje vrste su autohtone, kao i proveru da li određene biljke mogu uspešno da rastu jedna uz drugu. Sadnice stare oko godinu dana sade se na razmaku od oko 60 centimetara, a najviše do 120 centimetara.

Njihova posebnost nije samo u načinu sadnje, već i u tome što se vremenom razvijaju gotovo kao prirodna šuma. Nakon prve dve do tri godine, kada je potrebno da se uklanjaju invazivne vrste i povremeno kontroliše rast biljaka, džepne šume uglavnom postaju samoodržive. Gusto zasađene biljke stvaraju prirodan hlad, zadržavaju vlagu u zemljištu i formiraju sloj organske materije od opalog lišća, čime se postepeno razvija zdravo i „živo“ tlo bogato mikroorganizmima.

U urbanim sredinama ovakve male šume mogu imati značajnu ulogu. Pomažu u snižavanju temperature vazduha tokom letnjih meseci, apsorbuju ugljen-dioksid, zadržavaju kišnicu i doprinose boljem kvalitetu vazduha. Posebno su važne u gradovima gde su površine pretežno pod betonom i asfaltom, zbog kojih nastaju takozvana urbana toplotna ostrva.

Osim toga, džepne šume predstavljaju važno utočište za insekte, ptice i oprašivače, kojima u gradovima često nedostaje prirodno stanište. Raznovrsnost biljaka privlači različite vrste insekata, uključujući pčele i leptire, koji imaju ključnu ulogu u očuvanju ekosistema i oprašivanju biljaka.

Iako zauzimaju malu površinu, džepne šume pokazuju da i mali prostori mogu da doprinesu borbi protiv klimatskih promena i povećanju biodiverziteta u gradovima.

Katarina Vuinac