Svetski dan močvarnih staništa – močvare su važnije nego što mislimo

Svetski dan močvarnih staništa obeležava se 2. februara, kada je 1971. godine potpisana Ramsarska konvencija o zaštiti močvara. Upravo zato se svake godine na ovaj dan ističe značaj ovih ekosistema koji, iako čine nešto više od 6 odsto kopnene površine Zemlje, pružaju stanište za 40 odsto svih biljnih i životinjskih vrsta.

Radi se o jednom od najefikasnijih prirodnih skladišta ugljenika. U uslovima sa malo kiseonika, biljke koje u močvarama upijaju CO₂ preko fotosinteze dugo se razgrađuju, pa se ugljenik „zarobljava“ u zemljištu. Međutim, klimatske promene (suše, poplave) mogu ugroziti ovaj proces isušivanjem močvara i oslobađanjem veće količine CO₂ u atmosferu.

Močvare su često pogrešno doživljavane kao neplodne i nekorisne površine, a zapravo su izuzetno važne: upijaju višak vode tokom obilnih padavina i time smanjuju rizik od poplava, dok postepeno otpuštaju vodu u sušnim periodima, filtriraju i prečišćavaju vodu, pružaju sklonište retkim i ugroženim vrstama biljaka, ptica i riba, i sprečavaju eroziju zemljišta stabilizacijom obala i sprečavanjem ispiranja tla.

Pročitajte još:

• Kanjon reke Vučjanke proglašen za spomenik prirode
• Zaustavljena izgradnja mHE „Janjina J-1” zbog potencijalnog ugrožavanja životne sredine
• Novi Sad dobio prestižnu titulu Grada vlažnih područja

Ipak, močvare su najugroženiji ekosistemi na svetu – od 1970. izgubljeno je 35 odsto močvarnih područja, dok je prema drugim pokazateljima više od trećine svetskih močvara nestalo u poslednjih 50 godina. Uzroci su brojni: poljoprivredna ekspanzija, urbanizacija, zagađenje, klimatske promene i nekontrolisana eksploatacija prirodnih resursa. Više od milijardu ljudi – dakle otprilike jedna od osam osoba na planeti – direktno zavisi od močvara kroz poljoprivredu, ribarstvo ili turizam, pa nestanak ovih staništa ugrožava i njihov opstanak.

Na svim kontinentima osim Antarktika nalaze se močvare koje, iako pokrivaju mali deo Zemljine površine, imaju ogroman značaj za klimatsku stabilnost, biodiverzitet i ljudsku dobrobit. Najnoviji podaci o ubrzanom nestajanju ovih staništa upozoravaju na važnost njihovog očuvanja i obnove. Uz bolju edukaciju, pooštrene mere zaštite i promenu svesti, močvare mogu nastaviti da nas štite, hrane i podupiru održivi razvoj.

Energetski portal