U januaru 2026. godine organizovan je 9. Panonski popis ptica grabljivica, međunarodna akcija u kojoj su učestvovali istraživači, stručnjaci i volonteri iz Mađarske, Slovačke, Rumunije i Srbije. Istraživanje je sprovedeno tokom produženog vikenda između 16. i 19. januara, kada su, pored vodenih staništa, sistematski obilazili i obradive površine, šume i naselja u severnom, ravničarskom delu Panonske nizije.
Ovaj bioregion predstavlja jedno od najvažnijih zimovališta za evropske ptice grabljivice. Tokom zime u Panonsku niziju sa severa dolaze brojne vrste, među kojima su mali sokolovi, poljske eje, gaćasti mišari i crni orlovi, dok se domaćim populacijama pridružuju i jedinke iz drugih delova Evrope.
U ovogodišnjem popisu učestvovalo je čak 635 volontera, koji su pokrili 1.064 UTM kvadrata veličine 10×10 kilometara, čime je obuhvaćena do sada najveća površina Panonske nizije od početka organizovanja ovog monitoringa. Na tom prostoru zabeleženo je ukupno 23.165 jedinki dnevnih grabljivica iz 17 vrsta karakterističnih za ovaj region. Među njima je registrovano 2.552 orla i 2.900 sokolova.
Kada je reč o orlovima, po brojnosti i dalje dominira belorepan, kojem se uz lokalne parove pridružuju i jedinke iz severnih delova Evrope. Druga najčešća vrsta je krstaš, dok su suri i crni orao zabeleženi znatno ređe.
Blago povećanje brojnosti primećeno je i kod stepskih, sivih i malih sokolova. Istovremeno, broj običnih vetruški nastavlja da opada već treću godinu zaredom. Veći broj riđih lunja registrovan je na zapadu Mađarske, dok su ove godine evidentirane i tri vrste mišara.
Pročitajte još:
- Umesto gnežđenja za gačce počinje sezona uništavanja
- Pokrenut jedinstveni portal za energetske zajednice građana
- EU napreduje u zaštiti biodiverziteta, ali je potrebna brža akcija do 2030.
Istraživači napominju da je deo zabeleženog povećanja brojnosti pojedinih vrsta verovatno posledica većeg broja posmatrača i bolje pokrivenosti terena.
U Srbiji je, zahvaljujući saradnicima, volonterima i zaposlenima Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije, pokriven do sada najveći broj UTM kvadrata na severu zemlje. Tokom sedam dana terenskog rada, od 14. do 22. januara, 118 istraživača pregledalo je 199 kvadrata i zabeležilo 4.442 jedinke grabljivica iz 16 vrsta, među kojima je bilo čak 270 orlova.
Ipak, uprkos većem obimu istraživanja, suri orao ni ove zime nije zabeležen na zimovanju u Vojvodini, gde se inače pojavljuje veoma retko.
Podaci iz Srbije prate opšte trendove u Panonskoj niziji – blagi porast brojnosti beleži se kod belorepana, krstaša, stepskog sokola, riđeg i običnog mišara, dok brojnost poljske i močvarne eje znatno varira. Ove zime Vojvodina je bila najvažnije područje za prezimljavanje močvarnih eja, jer je čak 64 odsto zabeleženih ptica boravilo na tom prostoru.
Istraživači ističu i sve češće zimsko prisustvo riđih mišara, kao i redovno prezimljavanje riđih i crnih lunja. Najveće iznenađenje predstavlja kontinuirani pad brojnosti vetruški, jedne od najčešćih grabljivica u regionu. Dok je 2024. godine na 96 UTM kvadrata zabeleženo 1.018 jedinki, tokom ovogodišnjeg popisa registrovano je svega 728 ptica, i to uprkos tome što je pregledano čak 199 kvadrata.
Energetski portal
